Błędy w terapii traumy - cz. 3

Terapia bardzo często kojarzy się z przestrzenią, w której coś zaczyna się układać.

Z miejscem, gdzie pojawia się zrozumienie, ulga, poczucie, że w końcu ktoś widzi i słyszy.

I to jest prawda.

Ale są też takie momenty, w których – mimo czasu, zaangażowania i pracy – coś się zatrzymuje. Proces trwa, rozmowy się toczą, pojawia się refleksja… a jednak życie poza terapią pozostaje w dużej mierze takie samo.

Nie zawsze łatwo to uchwycić. Bo wszystko „wydaje się w porządku”.

A jednak zmiana nie przychodzi.

Poniżej wymieniam kolejne błędy w terapii traumy.

1. Utrzymywanie osoby w analizie zamiast w działaniu

Można bardzo dobrze rozumieć swoje schematy. Wiedzieć, skąd się wzięły. Łączyć fakty, widzieć zależności, zauważać powtarzalne wzorce w relacjach i reakcjach.

I nadal żyć dokładnie tak samo.

Bo samo rozumienie, choć daje ulgę i poczucie kontroli, nie zmienia jeszcze sposobu funkcjonowania układu nerwowego. Można latami opowiadać o tym, co się wydarzyło, analizować dzieciństwo, rozkładać na czynniki pierwsze swoje zachowania — i jednocześnie w codziennym życiu reagować dokładnie tak jak wcześniej.

Czasami terapia zatrzymuje się na poziomie rozmowy i refleksji,bez przechodzenia do realnych zmian w życiu. Bez wprowadzania małych, konkretnych działań, które stopniowo budują nowe doświadczenie.

A bez nowych doświadczeń układ nerwowy nie ma szans nauczyć się czegoś innego. Bo zmiana nie dzieje się w głowie — tylko w tym, co zaczynasz robić inaczej, nawet jeśli na początku jest to bardzo niewielki krok.

2. Zbyt duża zależność od terapii

Terapia powinna wspierać samodzielność. Powinna stopniowo wzmacniać poczucie, że potrafisz być ze sobą, rozumieć siebie i regulować swoje emocje również poza gabinetem.

Ale czasami — bardzo nieświadomie — zaczyna ją osłabiać.

Osoba zaczyna potrzebować terapii, żeby podejmować decyzje, żeby rozumieć swoje emocje, żeby czuć się dobrze albo mieć poczucie stabilności.

Bez niej pojawia się chaos, niepewność albo lęk, który wcześniej był „trzymany” przez obecność terapeuty.

To moment, w którym terapia przestaje być wsparciem, a zaczyna być czymś, bez czego trudno funkcjonować.

Relacja terapeutyczna jest ważna i lecząca — ale jej celem nie jest stworzenie zależności.

A celem terapii nie jest to, żebyś jej potrzebowała. Tylko żebyś mógł/a bez niej żyć, opierając się na sobie.

3. Ignorowanie realnych warunków życia

Nie wszystko da się „przepracować” wewnętrznie.

Czasami problem nie leży tylko w emocjach czy schematach, ale w realnym środowisku:

w relacji, która rani, w pracy, która przeciąża, w sytuacji życiowej, która stale aktywuje układ nerwowy.

Jeśli ktoś funkcjonuje w miejscu, które go regularnie przeciąża albo krzywdzi, to sama praca nad sobą może nie wystarczyć — a czasami wręcz zaczyna przypominać próbę przystosowania się do czegoś, co obiektywnie nie jest dla niego dobre.

Terapia, która ignoruje kontekst życia, może nieświadomie wzmacniać przekonanie, że wszystko zależy tylko od Ciebie. Że jeśli coś nie działa, to znaczy, że jeszcze za mało „przepracował_ś”.

A czasami zmiana nie polega na tym, żeby lepiej znosić sytuację. Tylko żeby z niej wyjść, zmienić ją albo postawić granicę.

4. Zbyt szybkie „normalizowanie wszystkiego”

Zrozumienie jest ważne. Normalizowanie reakcji też — szczególnie w pracy z traumą, gdzie wiele reakcji ma swoje głębokie uzasadnienie.

Ale czasami wszystko zaczyna być tłumaczone, wyjaśniane i „rozumiane”…do tego stopnia, że znika przestrzeń na realną zmianę.

Bo jeśli wszystko ma sens, wszystko jest „ok” i wszystko da się wytłumaczyć, to bardzo łatwo utknąć w tym samym miejscu, bez podejmowania decyzji i bez wprowadzania zmian.

Zrozumienie może wtedy stać się formą zatrzymania. Subtelnym sposobem na to, żeby niczego nie ruszać.

Niektóre rzeczy nie potrzebują tylko zrozumienia. Potrzebują granicy. Decyzji. Ruchu. Czasami również zgody na to, że coś nie jest „w porządku” i nie powinno takie być.

5. Brak konfrontowania tego, co trudne

Bezpieczna terapia nie oznacza zawsze komfortowej terapii.

Czasami, żeby coś się zmieniło, potrzebne jest nazwanie czegoś wprost. Zobaczenie mechanizmu, który jest niewygodny. Usłyszenie czegoś, co nie jest łatwe — ale jest prawdziwe.

Jeśli tego elementu brakuje, terapia może stać się miejscem,w którym jest „miło”, bezpiecznie, wspierająco… ale nic się realnie nie zmienia.

Bo omijane są te obszary, które najbardziej potrzebują uwagi.

Konfrontacja nie oznacza ataku ani krytyki. To raczej delikatne, ale uczciwe pokazanie tego, co jest — nawet jeśli jest trudne do przyjęcia.

Bo zmiana często zaczyna się tam, gdzie pojawia się prawda,a nie tylko komfort.

6. Praca bez kierunku

Proces terapeutyczny nie musi być sztywny. Nie chodzi o to, żeby każdy krok był zaplanowany i kontrolowany.

Ale jeśli całkowicie traci kierunek, może stać się chaotyczny.

Spotkania zaczynają dotyczyć wszystkiego i niczego.Tematy zmieniają się z sesji na sesję, bez poczucia ciągłości .Brakuje momentów podsumowania, zauważenia postępu, określenia, nad czym właściwie pracujesz.

I wtedy łatwo mieć wrażenie, że „coś się dzieje”…że rozmawiasz, analizujesz, przeżywasz - ale trudno zobaczyć realną zmianę w codziennym życiu.

Kierunek nie oznacza presji ani celu „do odhaczenia”. To raczej poczucie, że ten proces do czegoś prowadzi. Że coś się buduje — krok po kroku.

Na zakończenie

Jeśli masz wrażenie, że terapia nie przynosi tego, czego potrzebujesz, to nie musi oznaczać, że robisz coś źle.

Czasami oznacza to, że proces zatrzymał się w miejscu, albo że nie obejmuje tego, co naprawdę wymaga uwagi.

Masz prawo szukać takiej formy wsparcia, która nie tylko daje zrozumienie ,ale prowadzi do realnej zmiany w Twoim życiu.

Joanna | I hear YOU